poniedziałek, 24 września 2018

6 kroków do przyszłości

STEM jest akronimem angielskich słów: Science, Technology, Engineering, Mathematics i jest znany w polskiej edukacji jako określenie wspólnej strategii nauczania obejmującej naukę, technologię, inżynierię i matematykę. Ze względu na szerokie znaczenia słowa Science owa nauka zwiera przedmioty przyrodnicze, czyli biologię, chemię, fizykę i geografię.

Obecnie akronim STEAM, w którym pojawiła się jeszcze litera A od angielskiego Art, czyli przedmioty artystyczne (u nas muzyka i plastyka), stanowi synonim szeroko pojętej integracji treści, umiejętności i postaw charakterystycznych dla tego, rozległego zbioru obszarów edukacji. Pod pojęciami STEM i STEAM kryje się przede wszystkim kształcenie kompetencji z wykorzystaniem treści z różnych przedmiotów, niemal wyłącznie treści kontekstowych. Nauczanie przez działanie jest istotą tak pojmowanego kształcenia.

 
 
Czy jednak nasze nowe podstawy programowe sprzyjają realizacji założeń działań edukacyjnych z pod znaku STEM czy STEAM? Zdecydowanie nie ułatwiają, a wręcz stawiają przed nauczycielami nowe wyzwania. Trzeba bowiem:
  • wziąć pod uwagę, że nauczanie przedmiotowe rozpoczyna się stosunkowo wcześnie i mamy mnóstwo różnych materiałów/podręczników/ćwiczeń do różnych przedmiotów;
  • sięgać nie tylko do własnej, przedmiotowej podstawy programowej, która w ocenie wielu ekspertów jest przeładowana treściami, ale także poznać i zrozumieć inne dokumenty;
  • poradzić sobie ze zmianami organizacyjnymi, niepozostającymi bez wpływu na nasz - dzieci, rodziców i nauczycieli - komfort i warsztat pracy;
  • zapewnić dostęp do zasobów i środków (m. in. pracowni, przyrządów, wsparcia rodziców), bez których nauczanie przez działania jest niemożliwe.
Nie oznacza to jednak, że integracja i ponadprzedmiotowość nie powinny stać się założeniami kluczowymi współczesnej szkoły. Wręcz trudno jest sobie wyobrazić jej rozwój bez takiego przedefiniowania kształcenia. By miało ono miejsce należy zrobić 6 kroków:
  1. Wyłonić wspólne cele i umiejętności poznawcze.
  2. Wskazać obszary "zazębiania" z innymi przedmiotami.
  3. Jasno opisać metodologie w poszczególnych przedmiotach.
  4. Ustalić kluczowe (niezbywalne, minimalistyczne) treści.
  5. Mieć świadomość, że integrowanie jest korzystne dla ucznia.
  6. Określić, dlaczego uczymy poszczególnych przedmiotów.
A potem napisać naprawdę nowe podstawy programowe!

sobota, 22 września 2018

Kontrak między uczniami i nauczycielem fizyki

Uff! Za nami pierwsze trzy tygodnie nowego roku szkolnego pełne pierwszych spotkań z Uczniami, Rodzicami, nowymi zapisami dokumentów regulujących pracę Szkoły, jednym słowem sprawami organizacyjnymi. 
W moim przypadku należy do nich także podpisanie kontraktu między nauczycielem fizyki a uczniami klas VII. Dokument podpisujemy na dwa lata trwania lekcji fizyki w szkole podstawowej. Mój kontrakt ma tylko 3 punkty i wygląda tak:

Kontrakt między klasą VII ...
a nauczycielem fizyki.
1. Podczas lekcji fizyki:
  • szanujemy się wzajemnie;
  • pracujemy wspólnie nad zagadnieniami związanymi z otaczającym nas światem;
  • dbamy o bezpieczeństwo swoje i innych;
  • zadajemy pytania i słuchamy odpowiedzi;
  • notujemy w zeszycie rzeczy, które uważamy za ważne;
  • sprzątamy po sobie;
  • pamiętamy, że nasze zachowanie świadczy o nas.
2. Lekcje fizyki trwają tylko 45 minut, dlatego szkoda czas tracić na:
  • przeszkadzanie innym;
  • robienie rzeczy niezwiązanych z biegiem lekcji;
  • wykorzystywanie urządzeń i materiałów niezgodnie z ich przeznaczeniem.
3. Pracując na lekcji fizyki pamiętamy, że:
  • ważne wskazówki organizacyjne zajdziemy w Statucie Szkoły, przedmiotowym Systemie Oceniania oraz Regulaminie Pracowni Fizycznej;
  • jesteśmy autorami naszych sukcesów i porażek;
  • bez dodatkowej pracy w domu z naszych wysiłków niewiele zostanie;
  • problemy są po to, by stawiać im czoła.
Uczniowie:                                                                                                               Nauczyciel:

Sądzę, że kontrakt może być, po zmianach dosłownie 4 słów, wykorzystany także na innych lekcjach w dowolnej szkole.

wtorek, 17 lipca 2018

Gastrofizyka zdaniem fizyka

Bardzo spodobał mi się jeden z ostatnich wpisów na znanym portalu społecznościowym autorstwa zaprzyjaźnionego nauczyciela fizyki - Ten piękny moment, gdy zasiadasz na fotelu i po prostu czytasz książkę. Przez wiele godzin. I nie obchodzi cię nic. Za to lubię wakacje.

Mamy wakacje i niewątpliwie książką, która świetnie się do tego rodzaju aktywności nadaje, jest "Gastrofizyka" Charlesa Spence'a wydana w tym roku przez Świat Książki.


Mimo, iż w tytule znajduje się słowo klucz - fizyka - nie należy podchodzić do lektury ostrożnie! Ba, podtytuł - Nowa wiedza o jedzeniu - wskazuje, że lektura może być smakowita. Jeśli dodać do tego słowa autora, wyjaśniające znaczenie tytułu - Gastrofizykę można zdefiniować jako naukowe badanie czynników wpływających na polisensoryczne doznania w czasie spożywania jedzenia i napojów - okazuje się, że książka stanowi lekturę atrakcyjną zarówno dla miłośników fizyki, jak i statystycznych "zjadaczy chleba". (Z góry zastrzegam, że poprzednie zdanie w żaden sposób nie dzieli ludzi na kategorie!)

A o czym jest rzeczona książka? Według mnie przede wszystkim o metodzie naukowej. W swobodny i przyjemny w odbiorze sposób autor opisuje szereg aspektów związanych z jedzeniem, między innymi smak, węch, wzrok, słuch. I robi to w sposób typowy dla wyrafinowanego i profesjonalnego badacza przyrody - fizyka. Warto wspomnieć, że cała książka liczy nieco ponad 450 stron z czego 1/3 to przypisy.  Przypisy zawierające, prócz podstawowych danych bibliograficznych, dygresje i komentarz autora. Nie da się więc tej książki czytać ciurkiem, strona za stroną, trzeba wertować, zaglądać do odnośników, bacznie śledzić tok myśli autora i docenić poczucie humoru oraz swobodę snucia opowieści. To z pewnością dodaje uroku lekturze.

Tematem opowieści jest człowiek. Ściślej naprawdę wszystko, co wiąże się ze spożywaniem. I choć fizyk może odnieść wrażenie, że opisywanym zagadnieniom bliżej do fizyczności człowieka niż do praw przyrody, to jednak głębsza refleksja każe podsumować - to wszystko to jednak filozofia przyrody. Wnikliwość autora pobudza czytelnika do myślenia i niewątpliwie poszerza jego horyzonty. Pozwala uzmysłowić sobie rzeczy, nad którymi przechodzimy do porządku dziennego, a przecież warto mieć świadomość, czym jest gastropornografia, dlaczego jedzenie na pokładzie samolotu smakuje inaczej, co to posiłek cyfrowy.

Gorąco polecam książkę jako ciekawe uzupełnienie wakacji. Ostrzegam tylko przed jednym - po lekturze romantyczna kolacja w doborowym towarzystwie z wykwintnym menu i w wyjątkowym lokalu już nigdy nie będzie taką jak niegdyś.  Przynajmniej dla tych, którym na długo zapada w głowie to, o czym czytali.

wtorek, 26 czerwca 2018

Mistrzostwa świata w piłce nożnej

Trwa święto piłki nożnej! Rzesze ludzi emocjonują się wyczynami piłkarzy na boiskach Rosji. Jest tam także nasza reprezentacja, której niestety nie idzie tak, jakbyśmy tego oczekiwali. Obserwując jej zmagania jakoś znów pomyślałem o NAUCZYCIELACH.


Z ciężkim sercem oglądałem mecz z Senegalem, jeszcze trudniej było przy konfrontacji z Kolumbią, ale najgorzej znoszę wszystkie te komentarze i morze słów krytyki, braku wyrozumiałości, a nierzadko nienawiści. Pewnie dlatego tak to ciężko znoszę, bo moja dusza belfra widzi analogie do codziennej pracy nauczycieli.

Nasi piłkarze pracowali ciężko, trener robił co mógł, by przygotowania szły pełną parą, nie żałowano środków, ale efekty są, jak dotychczas, mizerne. Ileż to razy to samo przeżywa nauczyciel, ale ten NIGDY nie wyzywa od dziadów, nie upokarza, nie nakazuje wracać ze szkoły przed końcem lekcji, czy zwracać za pomoce naukowe. Za to wyciąga wnioski, motywuje do dalszej pracy, bo zawsze można się poprawić, spróbować inaczej. On wierzy w swoich podopiecznych.

PANOWIE przed Wami kolejny mecz! Liczę, że dacie z siebie wszystko.

P.S. Jak nasi uczniowie mają walczyć z trudnościami i ciężko pracować w SZKOLE skoro poza nią pokazujemy im, że w przypadku porażki nie mogą na nas liczyć. Tylko na NAUCZYCIELI mogą?

środa, 6 czerwca 2018

Nauczycielski Bazar Dobrych Praktyk

Podczas I Kongresu Nauczycieli Fizyki odbędą się wykłady oraz warsztaty o tematyce edukacyjnej - szczegółowy program

Planowana jest także wyjątkowa aktywność kongresowa pod nazwą Nauczycielski Bazar Dobrych Praktyk.


Pomysł Bazaru zainspirowany jest formułą targów polegających na swobodnym i niesformalizowanym:
  • prezentowaniu przykładów dobrych praktyk w nauczaniu fizyki, 
  • analizowaniu i dyskutowaniu prezentowanych materiałów, 
  • czerpaniu inspiracji dla własnej pracy,
  • nawiązywaniu współpracy.
A wszystko to w sesji, podczas której uczestnicy poruszają się pomiędzy stanowiskami, na których inni uczestnicy prezentują to, co ICH zdaniem godne jest ZAPREZENTOWANIA. Może to być:
  • fragment scenariusza lekcji / fragment lekcji /...,
  • materiał w formie plakatu / zadania / wydruku /...,
  • zestaw doświadczeń / demonstracja / zadanie praktyczne / pomoc naukowa / ...,
  • książka / gazeta / wycinek / ...,
  • materiały elektroniczne / zabawka fizyczna /...,
  • gra / quize / wyzwanie / ...,
  • ciekawe wytwory uczniów / inspirujące prace tychże / ...,
  • wyniki konkursów / rezultaty projektów /...,
  • i dziesiątki innych rzeczy / spraw, które przychodzą do głowy FIZYKOWI!
Z PEWNOŚCIĄ KAŻDY Z NAS MA COŚ TAKIEGO DO POKAZANIA.
BAZAR JEST OKAZJĄ BY TO ZROBIĆ! 

Zapraszamy serdecznie wszystkich zainteresowanych, zarejestrowanych lub nie uczestników Kongresu do aktywnego udziału w BAZARZE w  charakterze PREZENTUJĄCEGO. Chętnych zapraszam do zgłaszania się za pomocą formularza.  Na podstawie uzyskanych informacji Organizatorzy przygotują spersonalizowane stanowiska.

Serdecznie zapraszamy i mamy nadzieję, że Bazar będzie okazją do, już przysłowiowego, ładowania akumulatorów.

poniedziałek, 4 czerwca 2018

I Kongres Nauczycieli Fizyki

Udało się pomysł przekuć w czyn. Nareszcie ruszyła rejestracja na I Kongres Nauczycieli Fizyki - http://knf1.uni.lodz.pl/rejestracja/.

Mam nadzieję, że w dniach 14-16 września 2018 roku spotykamy się w Łodzi w ogromnej grupie aktywnych i pełnych zapału do pracy nauczycieli! 

Celem Kongresu jest integracja środowiska naukowego oraz środowiska nauczycieli fizyki dla wymiany doświadczeń i podejmowania działań zmierzających do podnoszenia jakości oraz uzyskiwania wysokiej skuteczności nauczania fizyki na wszystkich poziomach edukacji, inicjowanie i pogłębienie współpracy środowiska nauczycieli fizyki oraz środowisk naukowych, instytucji i podmiotów, które mają lub mogą mieć, bezpośredni lub pośredni wpływ na osiąganie tego celu.


Informacje o Kongresie oraz formularz rejestracyjny znajdują się na stronie www.knf1.uni.lodz.pl
Uczestnictwo w Kongresie umożliwi m.in. uzyskanie informacji od przedstawicieli MEN, MNiSzW i CKE o wprowadzanych i planowanych zmianach w edukacji (w tym m.in. kształcenia, doskonalenia i awansu zawodowego nauczycieli fizyki). 

Sesje plenarne i dyskusje panelowe będą dotyczyć najważniejszych praktycznych zagadnień  decydujących o możliwości osiągania oczekiwanych efektów nauczania fizyki. Umożliwią przeanalizowanie wyzwań, jakie stają przed nauczycielami fizyki wobec dokonujących się przemian. 
Warsztaty i dyskusje w zespołach tematycznych będą prowadzone przez znanych fizyków, dydaktyków fizyki, psychologów i pedagogów ze wszystkich ośrodków akademickich kształcących nauczycieli fizyki oraz przez doświadczonych nauczycieli praktyków, w tym także mistrzów Science on Stage oraz członków Klubu Prezenterów Fizyki. Zajęcia te pozwolą na poznawanie, dyskutowanie i współtworzenie praktycznych rozwiązań, możliwych i koniecznych do wprowadzania do nauczania i uczenia się fizyki przez uczniów. Od starych, ale sprawdzonych i twórczo zmodyfikowanych, rozwiązań do rozwiązań wykorzystujących najnowsze osiągnięcia technologiczne (w tym także powszechnie dostępne smartfony).
Będzie także okazja do swobodnej wymiany doświadczeń z nauczycielami podczas bazaru dobrych praktyk edukacyjnych, do dyskusji kuluarowych i nieformalnych spotkań, do wzajemnego poznawania się i nawiązywania współpracy z pracownikami uczelni oraz z nauczycielami w różnych stron Polski.
Nie zabraknie także okazji do odwiedzenia Łódzkiego Centrum nauki i Techniki EC1 Łódź – Miasto Kultury oraz poznawania Łodzi – miasta o ciekawej historii i ważnego na mapie Polski ośrodka akademickiego i kulturowego.
W imieniu Organizatorów serdecznie zapraszam!

poniedziałek, 21 maja 2018

Materiały dla nauczycieli szkół ćwiczeń

I znów popełniam wpis, którego zadaniem jest przekierować czytających do publikacji, której jestem autorem - autopromocja?! Tym razem jest to materiał przygotowany w ramach wielkiego projektu Ośrodka Rozwoju Edukacji poświęconego Szkołom ćwiczeń.
 
https://www.ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=15644

Materiał ukazał się jako Zeszyt 3 w Zestawie 5 i nosi tytuł Wykorzystanie technologii informacyjno–komunikacyjnych w edukacji fizycznej. Publikacja poświęcona jest zastosowaniu aplikacji mobilnych w nauczaniu fizyki.
 
Niestety, jak to przy okazji wydawnictw instytucjonalnych nierzadko się zdarza, od napisania do opublikowania minęło sporo czasu i tekst nieco się zdeaktualizował. Ściślej zdeaktualizowała się zawartość ponieważ aplikacja Phyphox jest już dostępna z językiem polskim, a publikacja opisuje jeszcze wersję angielską. Dodatkowo muszę z przykrością stwierdzić, że podczas redakcji tekstu podmieniono moje ilustracje (zrzuty ekranu) na inne i nie zawsze, to co teraz prezentują ma jakiś sens fizyczny. Liczę jednak, że wydawnictwo do czegoś się jeszcze krytycznemu czytelnikowi przyda.